کد مطلب: 1706
تاریخ انتشار: جمعه 28 بهمن 1390
برج ساعت مکه؛ تعرض به حریم کعبه

برج ساعت مکه؛ تعرض به حریم کعبه

محسن اکبرزاده*
جهان  - 

وقتی برای واژه «سقف» دنبال معادلی فارسی بگردیم، اول «بام» به خاطرمان می‌آید. اما بام بیشتر اشاره بر وجه بیرونی و فوقانی سازه سقف دارد. بیشتر که بگردیم می‌بینیم که شاید خوش آهنگ‌ترین و پذیرفته شده‌ترین برابر نهادی که دلالت بر سطح زیرین سقف داشته باشد واژه «آسمانه» است. چنین نیز هست که این سطح رو به مخاطب فضای ایرانی، یکی از پرنقش‌ترین و پرکار‌ترین وجوه سازمان دهنده فضاست. همان طور که فرش زیرپا حال و هوای باغ را به ذهن متبادر می‌کند، نگاره‌های سقف چشم را به ملکوت نقوش می‌برد و معناهایی از عوالمی بالا‌تر را میهمان چشم خانه آدمی می‌کند. در حیاط‌های ایرانی نیز جداره‌ها را تا جایی بالا می‌برده‌اند که چیزی جز آسمان در قاب چهارگوش حیاط باقی نماند. قابی با رنگی ثابت که نقوش ملون آسمان را بازنمایی می‌کند.

تمام حیثیت وجودی این مجموعه ایجاد تزاحم معنایی و بصری برای کعبه است. هر مسلمانی که سر بالا می‌آورد که ربّ خانه را لبیک بگوید، بسیار بالا‌تر از آنکه چشمش امان دهد، مجموعه دنیوی را می‌بیند که با تزئینات حداکثری‌اش نسبت به ماهیت سادهٔ کعبه، حضور خود را ابلاغ می‌کند و کعبه را از موضوعیت خارج.

آنچه به فضایی که در آنیم مکانیت می‌بخشد حس و معنایی است که در لایه‌های خودآگاه و ناخودآگاه ذهن حیثیت این فضا را از دیگر فضا‌ها متمایز می‌کند. حس مکان عمیق‌ترین و تعیین کننده‌ترین مؤلفه‌ای است که سبب می‌شود مکانی در حافظه ما امتداد بیابد و برای بودن در آن شوقی و یا عطشی از خود بروز دهیم. ویژه شدن هر مکانی مرهون آن است که در آن احساس حضور داشته باشیم و حاضر بودن در جایی یعنی غیبت از جایی دیگر. پس هر مؤلفه‌ای که حافظه ما را به جایی جز مکانی که در آنیم متوجه سازد، مخل حس فضاست.

بر همین اساس است که علمای طراحی شهری، اصراری وسواس گونه بر رعایت خط آسمان دارند. خط آسمان یک فضای شهری، حریمی بصری است که اجازه نمی‌دهد مؤلفه‌های بصری عمودی حضور خودشان را در آن فضا اعلام کنند. بهترین شاهد مثال در این زمینه ماجرای کوتاه کردن برج جهان نمای اصفهان است که حریم بصری و خط آسمان میدان نقش جهان را مخدوش کرده بود. بازرسان یونسکو معتقد بودند که اگر روی پله سوم مسجد شیخ لطف الله بایستند می‌توانند به زحمت بخشی از طبقات بالای برج جهان نما را ببینند. این وسواس باعث شد که فشارهای اجتماعی، رسانه‌ای و قانونی چند طبقه‌ای از برج را کوتاه کند تا میدان در زمرهٔ میراث جهانی تحت خطر قرار نگیرد.

اکنون برجی در عربستان صعودی ساخته شده که با ۶۰۱ متر ارتفاع دومین سازه بلند بشری است و از لحاظ مساحت زیر بنا با ۱. ۵ میلیون متر مربع بزرگ‌ترین عمارت دست ساز بشر است که ساختمان پنتاگون آمریکا را به جایگاه دوم نزول می‌دهد. ۱۲۰ طبقه هتل، بازار، اداره، تجارت خانه، تفریح‌گاه و تفرج‌گاه توانسته بزرگ‌ترین مجموعه لذت طلبی، تن آسایی و فراموشی را برای آدمی فراهم کند.

تا اینجای کار کسی اعتراضی ندارد. ولی مشکل اینجاست که این برج نه تنها در سازه راس و یا چند طبقه فوقانی و یا میانی حتی، بلکه تمام قد و با تمام هیبتش، جز تخریب حریم بصری مسجد الحرام و منهدم ساختن حس مکان کعبه نقش دیگری ندارد. در حقیقت تمام حیثیت وجودی این مجموعه ایجاد تزاحم معنایی و بصری برای کعبه است. هر مسلمانی که سر بالا می‌آورد که رب ِخانه را لبیک بگوید، بسیار بالا‌تر از آن که چشمش امان دهد، مجموعه دنیوی را می‌بیند که با تزئینات حداکثری‌اش نسبت به ماهیت سادهٔ کعبه، حضور خود را ابلاغ می‌کند و کعبه را از موضوعیت خارج.

وقتی به سایت این مجموعه اقامتی سیاحتی سر می‌زنید با شعار جالبی مواجه می‌شوید: «هرکسی اصل است». این شعار مجموعه‌ای است که نه در شمایل معماری اصالتی دارد و نه از لحاظ مالی پیشینه یک اقتصاد تولیدی را. نفت از زیر زمین توسط انگلیسی‌ها در آمده و بعد شیوخی که در منطقه چادر زده بودند صاحب بزرگ‌ترین مجموعه اقامتی جهان شده‌اند. اصولاً هر گونه ادعای اصالتی از جانب تازه به دوران رسیدگانی که فاقد پشتوانه فرهنگی هستند صورت پذیرد، تلاشی است در جهت حذف دیگری.

شرکت سرمایه گذار و سازنده این برج، مجوعه ساختمانی بن لادن است. کسی که نمی‌تواند بیانی جز بیان خود را تحمل کند و دست به حذف برج‌های تجارت جهانی می‌زند تا از حیثیت اسلام دفاع کند.

این آئین کوته فکرانی است که صورت مسئله را پاک می‌کنند و بعد با لبی خندان برگه را بالا می‌گیرند. طنز تراژیک ماجرا وقتی افزایش می‌یابد که متوجه شویم شرکت سرمایه گذار و سازنده این برج، مجوعه ساختمانی بن لادن است. کسی که نمی‌تواند بیانی جز بیان خود را تحمل کند و دست به حذف برج‌های تجارت جهانی می‌زند تا از حیثیت اسلام دفاع کند، دلارهای نفتی‌اش را رج به رج روی هم می‌چیند و دیواری را بالا می‌برد که از حیثیت‌‌ همان اسلام تغذیه کند.

برای این تفکر برج‌های تجارت جهانی تفاوتی با خانه خدا ندارد. حذف فیزیکی و یا حذف معنوی تنها شیوه‌هایی متمایزند که انتخاب میان آن‌ها نیز از روی‌‌ همان مصلحت اندیشی و سودجویی است و نه حتی ایده آلیسمی سودا زده و یا خودمحور. برج‌ها را فرو می‌ریزند و کعبه را تبدیل به پرده زینتی اتاق‌های هتل می‌کنند. با پول نفت همه چیز می‌توان خرید.
تاریخ افتتاح برج را طوری انتخاب کرده‌اند که زمان افتتاح سایه برج دقیقاً بر روی بیت الله الاعظم قرار بگیرد. شاید سواد خواندن تقویم داشته باشند ولی سواد فهم این بیت از مولوی را ندارند که می‌فرماید:

تو استظهار آن داری که رو از ما بگردانی
ولی چون کعبه برپرد کجا ماند مسلمانی

____________________
* کار‌شناس ارشد معماری

 

کد مطلب: 1706
تاریخ انتشار: جمعه 28 بهمن 1390
نظرات کاربران [ 8 ]
مسلمون  سه شنبه 8 مرداد 1392
یک عمرباافکارواهی زنگی میکنن یه خیال خودشونباساختن این برج میتونن مسلموناروازمعبودشون از خالقشون از عشقشون جداکنند ولی اینوبدونن تامامسلمونا هستیم چنین اجازه ای بهشون نمیدیم فقط دعاکنین منجیمون بیاد.یکم بیشترهوشیار باشیم
بدون نام جمعه 17 خرداد 1392
خداوندال سعودرانابوکند
milad یکشنبه 25 فروردین 1392
موافقم
پرنیان یکشنبه 11 فروردین 1392
من 3روزه که از مکه برگشتم فقط اینو میتونم براتون بگم که وقتی چشم آدم به کعبه می افته این قدر عاشق بزرگی و عظمت خداوند مهربان میشی که دیگه چشمت چیز دیگه ای رو نمی بینه ، چشم بدنی کجا و چشم قلبی کجا ؟
بدون نام چهارشنبه 3 آبان 1391
با فرج امام زمان (عج) همه اين مشكلات درست ميشه
مسلمان  یکشنبه 9 مهر 1391
این برج نمادی از آبلیسک یا نماد شیطان پرستی در فرهنگ ماسونیست معمار این برج هم ماسونیه به گونه ای که قصد بر این هستش که سایه شیطان بر خانه خدا بیفته. این پروژه رو از خیلی وقت قبل شروع کردن. تنها علائم شیطانی که در دنیا به آن توهین می شد آن هم توسط مسلمانان یعنی خانه شیطان که اون نیز نمادی از شیطان بود این فراماسون ها اومدن خراب کردن و بجاش دیوار گذاشتن. دوست عزیز نمیشه مسلمونا سکوت کنن.
با سلام من فکر نمیکنم بزرگی و عظمت برج ساعت حتی ذره ای از جلال و شکوه و ارزش کعبه کم کند.حتی وجود این بحث ها فقط میتواند فکر مردم رو به سمت این جریان بیشتر سوق دهد.هزاران نفر بوده اند که به عشق کعبه .مکه رفتند و در کنار این ارزش معنوی از یک سازه ی دست بشر هم دیدن کردن و حتی ذره ای از ایمانشان به خدا و احترامشان به مکه کم نشد.ما باید دید و نگرش خودمان را اصلاح کنیم و ایمان و اعتقاد به خدای یکتا را در درون خود آن قدر محکم کنیم که حتی اجازه ی این نگرانی را هم در خودمان راه ندهیم.ان شا الله
الف. آزاد چهارشنبه 10 اسفند 1390
سلام، درست می گید ولی چه باید کرد؟

نام

آدرس پست الکترونیک  

آدرس وب سایت

نظر شما  

لطفا حاصل عبارت را وارد نمایید (اجباری):

 = 6+3

نام شما (اجباری)  

پست الکترونیک شما (اجباری)  

پست الکترونیک دریافت کننده (اجباری)  

لطفا حاصل عبارت را وارد نمایید (اجباری)

 = 6+3

دیگر مطالب
اطلاعات گردشگری شهرهای ایران
اخبار روابط عمومی شهرداری‌ها
تازه های نشر